ဗုဒၶဓမၼႏွင့္လူ႔အခြင့္အေရး ( ၁၂ ) ဗုဒၶ၏ တန္းတူအခြင့္အအေရးစံ သတ္မွတ္ခ်က္ ( ခ )

ဗုဒၶဓမၼအရ အရည္အခ်င္းဟူသည္ သဒၶါ သီလ သုတ စာဂ ပညာ ဟိရိ ၾသတၱပၸ ဟူေသာ သူေတာ္ေကာင္း တရားခုနစ္ပါးတုိ႔ပင္ျဖစ္၏။ ထုိတရား ခုနစ္ပါးကုိ ျမန္မာမႈျပဳပါက ၁။ ယုံၾကည္မႈခုိင္မာျခင္း၊ ၂။ ကုိယ္က်င့္တရားေကာင္းမြန္ျခင္း၊ ၃။ အၾကားအျမင္ဗဟုသုတ မ်ားျပားျခင္း၊ ၄။ စြန္႔လႊတ္အနစ္နာခံစိတ္ရွိျခင္း၊ ၅။ က်ိဴးေၾကာင္းဆင္ျခင္ႏုိင္သည့္ ဥာဏ္ပညာရွိျခင္း၊ ၆။ မေကာင္းမႈ ျပဳလုပ္ေျပာဆုိၾကံစည္ရမည္ကုိရွက္ျခင္းႏွင့္ ၇။ မေကာင္းမႈ ျပဳလုပ္ေျပာဆုိၾကံစည္ရမည္ကုိ ေၾကာက္လန္႔ျခင္းတုိ႔ပင္ျဖစ္၏။ ထုိတရား ခုနစ္ပါးသည္ တစ္ခုႏွင့္တစ္ခု ခြဲျခား၍ ရေကာင္းေသာ တရားမဟုတ္ေခ်။ အျမဲယွဥ္တြဲဆက္စပ္လွ်က္ရွိေသာ တရားတုိ႔ျဖစ္၏။ စိတ္ဓါတ္ေရးရာအရ အထက္တန္းက် ျမင့္ျမတ္လွသည့္ သူေတာ္သူျမတ္တုိ႔သာ ထာဝစဥ္က်င့္သုံးႏုိင္ေသာ သေဘာတရားတုိ႔ျဖစ္ပါ၏။ လူသားမွန္သမွ်တုိ႔၏ ရင္တြင္းႏွလုံးသားထဲဝယ္ သံမိႈစြဲသကဲ့သုိ႔စြဲရမည္လည္းျဖစ္သလုိ ဦးေခါင္းတြင္လဲ ထာဝစဥ္ဆင္ျခင္ႏုိင္သည့္ ဥာဏ္ပညာျဖင့္ ပန္ဆင္ထားရမည့္ တရားမ်ားလည္းျဖစ္၏။ လူသားတုိင္း၏ ႏွလုံးသားႏွင့္ဦးေႏွာက္တုိ႔ဝယ္ ထုိတရားမ်ား ကိန္းဝပ္ေနပါက အဘယ္မည္ေသာ မေကာင္းမႈ ဒုစရုိက္ကုိ ေတြ႔ျမင္ႏုိင္ပါေတာ့မည္နည္း။ သာယာျငိမ့္ေျငာင္း ေပ်ာ္ေမြ႔ဖြယ္ အတိေကာင္းသည့္ေလာကၾကီးျဖစ္ေနမည္မွာ ေသခ်ာလွေတာ့၏။ ထုိ႔ျပင္ အဆုိပါ တရားခုနစ္ပါးသည္ လူသားအရင္းအျမစ္ စစ္စစ္လဲျဖစ္၏။ ယေန႔ကမၻာဝယ္ လူသားအရင္းအျမစ္ ျဖစ္ထြန္းျပန္႔ပြါးေရးအတြက္ မ်ိဴးဆက္သစ္မ်ားကုိေမြးထုတ္ေနၾကရာဝယ္ ဤတရားခုနစ္ပါးကုိသာ မ်ိဴးဆက္သစ္တုိ႔၏ ႏွလုံးသားႏွင့္ ဦးေႏွာက္ဝယ္ ထည့္သြင္းေပးႏုိင္ပါက အမွန္တကယ္အားကုိးေလာက္သည့္ လူသားအရင္းအျမစ္ျပည့္ဝေသာ အနာဂတ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားျဖစ္လာၾကမွာမလြဲပင္တည္း။ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ိဴးေဖာက္မႈဟူေသာ စကားလုံးသည္လည္း ဤကမၻာေျမမွ အျပီးအပုိင္ ေပ်ာက္ကြယ္သြားမည္သာတည္း။ ထုိ႔ျပင္ ဤတရားခုနစ္ပါးသည္ နိဗၺာန္ေရာက္ေၾကာင္း နတ္ျပည္ေရာက္ေၾကာင္းႏွင့္သာသက္ဆုိင္၏။ လူမႈႏုိင္ငံေရး စစ္ေရးစသည္တုိ႔ႏွင့္ မဆုိင္ဟု အျမင္က်ဥ္းေျမာင္းစြာ ယူဆတတ္ၾကသည္လည္း ရွိပါ၏။ အမွန္စင္စစ္ ဤတရားခုနစ္ပါးကုိ ေသခ်ာစြာ ဆန္းစစ္ၾကည့္ပါက ေလာကလူမႈနယ္ပယ္အသီးသီး၌ အျပည့္အစုံအသုံးခ်ႏုိင္ေသာ စြမ္းရည္ျပည့္သေဘာတရားမ်ားျဖစ္ပါ၏။ ထုိ႔ေၾကာင့္ မိမိတုိ႔ႏုိင္ငံဝယ္ ဒီမုိကေရစီေခတ္သုိ႔သြားၾကေသာ ယေန႔လုိ အခ်ိန္အခါမ်ိဴးတြင္ ဤသူေတာ္ေကာင္းတရားခုနစ္ပါးသည္ မရွိမျဖစ္လုိအပ္ပါ၏။ မက်င့္မျဖစ္ က်င့္သင့္ၾကပါ၏။ မသိမျဖစ္ သိသင့္လွၾကပါ၏။ လူသားအခ်င္းခ်င္းေခါင္းပုံျဖတ္ ေသြးစုပ္ခ်ယ္လွယ္ကာ အျမတ္ၾကီးစားေနၾကေသာ မိမိတုိ႔ဗမာျပည္ဝယ္ ဤတရားမ်ား ဒီထက္မက ျပန္႔ပြါးသင့္လွပါ၏။ ဗုဒၶဘာသာတုိင္းျပည္ဟု ဂုဏ္ယူဝင့္ၾကြားျပီး ျမတ္ဗုဒၶ၏ ေလာကၾကီးပြါးေရး စီးပြါးေရး သေဘာတရားလမ္းစဥ္တုိ႔ကုိ ေသြဖည္ကာ လူသားမဆန္ေသာ Jungle Law အက်င့္မ်ားတုိးပြါးလာေနသည္မွာ အလြန္ဝမ္းနည္းဘြယ္ေကာင္းေသာ အခ်က္ၾကီးပင္ျဖစ္ေတာ့၏။ ထုိ႔ျပင္ ဤတရားခုနစ္ပါးသည္ ၾကီးပြါးေရးလမ္းညြန္လည္းျဖစ္၏။ စီးပြါးေရးလမ္းညြန္လည္းျဖစ္၏။ ျငိမ္းခ်မ္းေရးလမ္းညြန္လည္းျဖစ္၏။ ျမင့္ျမတ္ေရးလမ္းညြန္လည္းျဖစ္ပါ၏။ သူေတာ္ေကာင္းက်င့္စဥ္လဲျဖစ္၏။ ေအာင္ျမင္ေရးလမ္းညြန္လဲျဖစ္၏။ လူသားအရင္းအျမစ္လဲျဖစ္၏။ အဆင့္ျမင့္လူသားအျဖစ္သုိ႔ေရာက္ေအာင္လဲ တင္ေပးႏုိင္စြမ္း၏။ သုိ႔ျဖစ္၍ ဗုဒၶဓမၼအရ အရည္အခ်င္းျပည့္လူသားဟူသည္ ဤတရားခုနစ္ပါး ျပည့္စုံသူပင္ျဖစ္ေတာ့၏။ ဤတရားခုနစ္ပါးကုိသာ ႏုိင္ငံသားအမ်ားစုက ပုိင္ဆုိင္ႏုိင္ေအာင္ ၾကိဴးစားၾကည့္စမ္းပါ။ ထုိႏုိင္ငံသည္ အမွန္ပင္တုိးတက္ ေအာင္ျမင္ ေအးခ်မ္းမည္မွာ ေျမၾကီးလက္ခတ္မလြဲပင္ျဖစ္ေၾကာင္း အာမခံပါ၏။ ယေန႔ၾကီးပြါးေအာင္ျမင္ေနၾကေသာ ကမၻာ့ႏုိင္ငံၾကီးမ်ားကုိ ၾကည့္လွ်င္ သူတုိ႔၏ လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ား ဥပေဒမ်ား စည္းကမ္းမ်ားသည္ ဤတရားခုနစ္ပါးကုိ ( အျပည့္အစုံမဟုတ္ေသာ္လည္း ေယဘုယ်အားျဖင့္ )
 အေျခခံထားၾကသည္ကုိ ေတြ႔ျမင္ႏုိင္ပါ၏။ ထုိ႔ေၾကာင့္ျမတ္ဗုဒၶသည္ ဓမၼပဒ ျဗဟၼဏဝဂ္၌ ယႆ ကာေယန ဝါစာယ၊ မနသာ နတၳိ ဒုကၠဋံ။ သံဝုတံ တီဟိ ဌာေနဟိ၊ တမဟံ ျဗဴမိ ျဗဟၼဏံ။ ဟူ၍ ေဟာေတာ္မူပါ၏။ အဓိပၸါယ္မွာ ကုိယ္ႏႈတ္စိတ္ သုံးပါးလုံး၌ အျပစ္မျဖစ္ေအာင္ က်င့္သုံးေနထုိင္သူသည္ ျဗဟၼဏျဖစ္၏ ဟူ၍ျဖစ္ပါ၏။ မွန္၏။ ဤကဲ့သုိ႔ေသာ သူေတာ္ဥစၥာခုနစ္ပါးဟု ေျပာဆုိေနၾကသည့္ ၾကီးပြါးေရး လမ္းညြန္ခုနစ္ပါးကုိ အေျခခံကာ ေနထုိင္က်င့္သုံးပါက ျဗဟၼဏစစ္စစ္မ်ားျဖစ္လာၾကမည္သာတည္း။ သုိ႔ဆုိလွ်င္ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ိဴးေဖာက္မႈျပႆနာသည္လည္း ဤကမၻာ ဤေလာကမွ ေပ်ာက္ကြယ္သြားေတာ့မည္သာတည္း။ သုိ႔ျဖစ္၍ ဗုဒၶ၏တန္းတူအခြင့္အေရးစံဟူသည္ ဤသူေတာ္ေကာင္းတရား ခုနစ္ပါးကုိ အေျခခံတည္ေဆာက္ထားျခင္းျဖစ္၏။ ဤတရား ခုနစ္ပါးကုိသာ ႏုိင္ငံသားတုိင္းက်င့္သုံးၾကလွ်င္ သုိ႔မဟုတ္ အုပ္ခ်ဴပ္သူအစုိးရကုိယ္တုိင္မွ အစျပဳ၍ လူအမ်ားစုၾကီးက က်င့္သုံးၾကလွ်င္ လူသားတုိင္းတန္းတူ ရည္တူရွိမႈ ဟူေသာအခြင့္အေရးသည္ အလုိလုိျဖည့္က်င့္ျပီးသား ျဖစ္ေနေပလိမ့္မည္။ တန္းတူရည္တူရွိမႈ ဟုဆုိေသာေၾကာင့္ ႏြားထီးငါးက်ပ္ ႏြားမငါးက်ပ္၊ ၾကက္သားလဲ တစ္မတ္၊ ဝက္သားလဲတစ္မတ္၊ ငွက္သားလဲ တစ္မတ္၊ ကန္စြန္းရြက္လဲတစ္မတ္၊ ဗူးသီးလဲ တစ္မတ္ ဟူေသာ တူညီမႈမ်ိဴးကုိဆုိလုိသည္ေတာ့မဟုတ္။ ဆုိလုိသည္မွာ ဤတရားခုနစ္ပါး သာလြန္သူသည္ တည္ျငိမ္ေအးခ်မ္းစြာ အထက္တန္းကုိေရာက္ေပလိမ့္မည္။ သုိ႔ေသာ္ ဤအထက္တန္းေရာက္မႈသည္ တဖက္သားကုိ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ကာ အျမတ္ၾကီးစားေသာ လူစားမ်ိဴးေတာ့ မဟုတ္ေခ်။ ဤတရားခုနစ္ပါး အားနည္းသူသည္ နိမ့္က်ေနေပလိမ့္မည္။ သုိ႔ေသာ္ ဤနိမ့္က်မႈသည္ ဖိႏွိပ္ခံေသာအေနမ်ိဴးျဖင့္ နိမ့္က်မည္ေတာ့မဟုတ္ဘဲ လူ႔ဂုဏ္သိကၡာရွိရွိျဖင့္ တည္ျငိမ္စြာ ေနထုိင္က်င့္သုံးႏုိင္မည္သာျဖစ္၏။ ဤသုိ႔ေသာ သူေတာ္ေကာင္းတရား ခုနစ္ပါး တန္းတူရည္တူက်င့္ႏုိင္မွာသာ ယေန႔ကမၻာ့လူသားမ်ား ေမွ်ာ္မွန္းခ်ီတက္ေနၾကေသာ တန္းတူရည္တူ အခြင့္အေရးပန္းခုိင္ၾကီးကုိ လူသားတုိင္းလွလွပပပန္ဆင္ႏုိင္ၾကေပမည္။

အႏႈိင္းမဲ့ အျဖည့္ခံ ယေသာဓရာ ( ၁ )

ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားရွင္ ပြင့္ေတာ္မူလာတာဟာ ေလာကသုံးပါးအတြက္။ လူရယ္ နတ္ရယ္ ျဗဟၼာရယ္ ဆုိတဲ့ သုံးေလာကအတြက္။ မွန္ပါ၏။ အဲဒီ သုံးေလာကဆုိတာ စကားလုံးအရ က်ဥ္းေပမယ့္ သုိ႔မဟုတ္ ေဝါဟာရအရ က်ဥ္းေပမယ့္ အဓိပၸါယ္အရ အႏႈိင္းဆမဲ့ က်ယ္ျပန္႔လွပါတယ္။ ဒီလုိ အႏႈိင္းဆမဲ့ က်ယ္ျပန္႔လွတဲ့ အဓိပၸါယ္ေတြကုိ အကန္႔သတ္နဲ႔ အႏႈိင္းအဆၾကားထဲက ႏုိးၾကားရွင္သန္ေနရတဲ့ အကြ်န္ဳပ္လုိသာမန္လူသားတစ္ေယာက္က ေျပာျပရမွာဆုိေတာ့ နားမလည္နုိင္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ၊

လက္လွမ္းမမီတဲ့ သေဘာတရားေတြ၊ မ်ားျပားလွတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ၊ သာမန္ေလာကလူသားေတြ နားလည္နုိင္ဘုိ႔ခက္ခဲလွတဲ့ ျဖစ္ရပ္ေတြ၊ အသိဥာဏ္ ဓာတ္ခံတကယ္ရွိသူေတြသာ ( က်က္စာ သက္သက္ စဥ္းစားရုံသက္သက္ မွ်မဟုတ္ဘဲ ) ထုိးထြင္း သိျမင္နားလည္နုိင္တဲ့ အသိဥာဏ္ေတြနဲ႔သာ သိျမင္ခံစား နားလည္ႏုိင္တဲ့ ျဖစ္စဥ္ေတြကုိ ေျပာျပရမွာဆုိေတာ့ အခက္အခဲၾကံဳရတာေတာ့ အမွန္ပါ။ သုိ႔ေသာ္ ဆုိေရးရွိက ဆုိအပ္လွ၏ ဆုိတဲ့အတုိင္း ေျပာျပခ်င္လြန္းလုိ႔သာ နစ္နစ္ေနာေနာ ခံစားေနရတဲ့ အေၾကာင္းအရာေလးကုိ ေဝငွလုိက္ရျခင္းပါ။ ဒီတင္ျပခ်င္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြထဲမွာ အဓိကအားျဖင့္ အမ်ိဴးသမီးေကာင္းေတြမ်ားစြာအနက္က လက္ရွိထင္ရွားေက်ာ္ၾကား လူသိမ်ားျပီး တကယ္လဲ ေတာ္ၾက တတ္ၾက၊ အသိဥာဏ္ပညာၾကီးမားလွၾကတဲ့ အမ်ိဴးသမီးမ်ားစြာထဲမွာ တိမ္ျမဳပ္ေပ်ာက္ကြယ္ေနရတဲ့ အလြန္တရာ ျမင့္ျမတ္လွတဲ့ အမ်ိဴးသမီးတစ္ေယာက္အေၾကာင္းကုိ ေျပာျပခ်င္တာပါ။ တကယ္ေတာ့ သူမဟာ ဘယ္သူ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ကမွ ဖ်ားေယာင္းေသြးေဆာင္လုိ႔မဟုတ္ဘဲ၊ တုိက္တြန္းႏႈိးေဆာ္လု႔ိမဟုတ္ဘဲ၊ သူမရဲ့ ပင္ကုိယ္ ဓာတ္ခံ စိတ္ဓာတ္အရည္အခ်င္းအရ လူသားေလာကအတြက္သာမွ်မက လူေတြ နတ္ေတြ ျဗာဟၼာေတြ ဆုိတဲ့ ေလာကသုံးပါးအတြက္ တနည္းအားျဖင့္ ေကာင္းကင္ဘုံအတြက္ေရာ ေကာင္းကင္ေအာက္က ေျမဘုံေပၚမွာ
 ေနထုိင္ၾကင္လည္ေနၾကတဲ့ ေလာကသားေတြအတြက္ေရာ ကမၻာေျမျပင္ေအာက္က ငရဲသားေတြအတြက္ေရာ အဲဒီေလာကသုံးပါးအတြက္ ဘဝရဲ့အရာရာကုိ တစ္ဘဝမွ်မဟုတ္ဘဲ ဘဝတစ္ေထာင္လဲမကဘဲ ဘဝတစ္ေသာင္းလဲမကဘဲ ဘဝတစ္သိန္းလဲမကဘဲ တစ္သန္းလဲမက ကုေဋလဲမက အႏႈိင္းမဲ့ေသာ ဘဝမ်ားစြာမွာ ၾကိဴးစားျဖည့္ဆည္းအနစ္နာခံခဲ့ရတဲ့ အႏိႈင္းမဲ့ေသာ အမ်ိဴးသမီးတစ္ေယာက္အေၾကာင္းကုိ တင္ျပခ်င္ပါတယ္။ ေလာက ေကာင္းက်ိဴးအတြက္ ဒီကေန႔ ကမၻာမွာ ထူးခြ်န္ေျပာင္ေျမာက္လွတဲ့၊ ေလာကအတြက္ ေကာင္းက်ိဴးေတြ ၾကီးမားလွတဲ့၊ ကမၻာ့အမ်ိဴးသမီးထုၾကီးအတြက္သာမက အမ်ိဴးသားမ်ားအတြက္ပါ အတုယူ ဂုဏ္ျပဳရေလာက္တဲ့ အမ်ိဴးသမီးေကာင္းေတြ ကမၻာမွာ အမ်ားအျပားရွိတယ္ဆုိတာ ျငင္းပယ္လုိ႔ မရနုိင္တဲ့အခ်က္ပါ။ အဲဒီအထဲကမွ အရာရာကုိ ေက်ာ္လြန္သြားႏုိင္ခဲ့တဲ့ အႏႈိင္းမဲ့တဲ့ ဘယ္အမ်ိဴးသမီး အမ်ိဴးသားမဆုိ ဂုဏ္ယူ လုိက္နာက်င့္သုံးထုိက္တဲ့ အမ်ိဴးသမီးတစ္ေယာက္အေၾကာင္းကုိ တင္ျပခ်င္ပါတယ္။ ဒီအမ်ိဴးသမီးေကာင္းအေၾကာင္း တင္ျပခ်င္တာ ေျပာျပခ်င္တာၾကာပါပီ။
 သုိ႔ေသာ္ တင္ျပဘုိ႔လက္ေႏွးေနခဲ့မိတာလဲအမွန္ပါ။ အေၾကာင္းက မိမိမွာ အလုပ္မ်ားေနတယ္ဆုိတာပါပဲ။ အလုပ္မ်ားေနခဲ့တယ္ဆုိတာလဲ တကယ္အမွန္ပါ။ သုိ႔ေသာ္ ဒီကေန႔ေတာ့ ကြ်န္ုဳပ္၏ညီေနာင္မ်ားျဖစ္ၾကတဲ့ Ven. Parkata နဲ႔ Ven. Issara တုိ႔က ဒီအေၾကာင္းတင္ျပသင့္တယ္ဆုိတာ တုိက္တြန္းလာတဲ့အတြက္ မအားလပ္ေသာ္လဲ ခံစားရလြန္းေသာ ဆႏၵႏွင့္ေမတၱာအားျဖင့္ အေဆာတလွ်င္ တင္ျပလုိက္ရျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ထိုသို ့ အက်ြန္ဳပ္တင္ျပခ်င္ေသာ ထိပ္တန္းအမ်ိဴးသမီးေကာင္းဆုိသည္မွာ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ ပြင့္ထြန္းေပၚေပါက္လာဘုိ႔အတြက္ မရွိမျဖစ္ တကယ့္အေရးပါေသာ ေနရာမွ ပါဝင္ယွဥ္တြဲ၍ ႏႈိင္းဆလု႔ိမရႏုိင္တဲ့ စြန္႔လႊတ္မႈေတြကုိ ေက်နပ္ရဲရင္႔ ေျပာင္ေျမာက္စြာ ေလာကအားလုံးအတြက္ စေတးခဲ့ရတဲ့ ယေသာဓရာရယ္ပါ။ တကယ္ေတာ့ ဗုဒၶဘာသာနုိင္ငံေတြအမ်ားစုမွာ ဗုဒၶျမတ္စြာဘုရားရွင္ရဲ့ ပါရမီျဖည့္ဖက္ ၾကင္ယာေတာ္ ယေသာဓရာကုိ ပါရမီျဖည့္ဖက္အျဖစ္သာ ေလးစားလက္ခံပီး ကမၻာ့ထိတ္တန္း အႏႈိင္းမဲ့ေသာ အမ်ိဴးသမီးေကာင္းတစ္ေယာက္အျဖစ္ အသိမွတ္ျပဳလက္ခံသူနည္းပါးလွပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူမရဲ့ အေၾကာင္းကုိ မိမိလက္လွမ္းမီသမွ် ခံစားႏုိင္သမွ် တင္ျပသြားပါမယ္။

ဗုဒၶဓမၼႏွင့္လူ႔အခြင့္အေရး (၁၁) ဗုဒၶ၏ တန္းတူအခြင့္အေရးစံ သတ္မွတ္ခ်က္ (က)

အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးေၾကျငာစာတမ္း အပုိဒ္ (၁)တြင္ All human beings are born free and equal in dignity and rights. They are endowed with reason and conscience and should act towards one another in a spirit of brotherhood. ဟုျပ႒ာန္း၍ အပုိဒ္ (၃)တြင္ Everyone has the right of life, liberty and security of person. ဟု (ဘာသာျပန္ကုိ အထက္တြင္ေဖၚျပျပီး) ျပ႒ာန္းထား၏။ ဤအခ်က္တုိ႔ကုိ ဗုဒၶဓမၼက ျပည့္ျပည့္ဝဝ တံဆိပ္ခပ္ႏွိပ္ကာ ေထာက္ခံပါ၏။ အဘယ့္ေၾကာင့္နည္း။ ျဗဟၼစုိရ္ေမတၱာတရားသည္ in a spirit of brotherhood ဟုဆုိသည့္ ညီရင္းအစ္ကုိစိတ္ထားထက္ေက်ာ္လြန္၍ လူသားသာမက တိရစၦာန္မ်ားအပါအဝင္ သက္ရွိသတၱဝါအားလုံးကုိ ညီညီမွ်မွ်ခ်စ္ျမတ္ႏုိးေသာေၾကာင့္ပင္တည္း။ ထုိ႔ေၾကာင့္ ရွင္းရွင္းေျပာရလွ်င္ Human Rights ဟူေသာ စကားလုံးႏွင့္ in a spirit of brotherhood ဟူေသာစကားလုံးတုိ႔၏ အဓိပၸါယ္ထက္ ဗုဒၶဓမၼေမတၱာတရားသည္ မ်ားစြာသာလြန္ေန၏။ ထုိ႔ျပင္ လူသားတုိ႔၏ တန္းတူရည္တူျဖစ္မႈကုိ ဗုဒၶဓမၼက က်ိဴးေၾကာင္းမွ်တ ခုိင္လုံေသာ မႏုႆေဗဒဆုိင္ရာအခ်က္အလက္မ်ား၊ ဇီဝေဗဒဆုိင္ရာအခ်က္အလက္မ်ား၊ လူမႈက်င့္ဝတ္ေရးရာ၊ ဥပေဒေရးရာ၊ ကုိယ္က်င့္တရား၊ ဘာသာတရားကုိးကြယ္ဆည္းကပ္မႈ၊ လူမႈေဗဒဆုိင္ရာအခ်က္အလက္မ်ားတုိ႔ျဖင့္ ထည့္သြင္းစဥ္းစားျခင္းကုိလည္းခြင့္ျပဳလက္ခံပါ၏။ ထုိ႔အခ်က္အလက္မ်ားတုိ႔တြင္ မႏုႆေဗဒဆုိင္ရာတုိ႔ကုိ ဦးစြာစဥ္းစားၾကည့္ၾကစုိ႔။ အာဖရိကတုိက္မွ အာဖရိကန္လူမ်ိဴးသည္ အာရွတုိက္မွ လူမ်ိဴးမ်ားႏွင့္ အသားအေရာင္ ရုပ္ရည္ အေနအထုိင္ ယဥ္ေက်းမႈ အစားအစာ ရာသီဥတု စသည္စသည္ကြဲျပားမည္ျဖစ္သလုိ အျခားေသာသက္ဆုိင္ရာ ႏုိင္ငံ ေဒသတုိ႔ႏွင့္လည္း ကြဲျပားေနမည္မွာအမွန္ျဖစ္၏။ သုိ႔ေသာ္ ဤကြဲျပားမႈသည္ အစားအစာႏွင့္ ရာသီဥတုစသည္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ အေပၚယံကြဲျပားျခားနားမႈသာျဖစ္၏။ လူလူခ်င္းကား မျခား၊ တစ္သားတည္းအတူတူသာတည္း။
     တစ္ဖန္ အာဖရိကမွ လူမည္းမိန္းမတစ္ေယာက္ႏွင့္ အေမရိကားမွ လူျဖဴေယာက်ာ္းတစ္ေယာက္တုိ႔ လက္ထပ္၍ ကေလးေမြးလွ်င္ ထုိကေလးသည္ လူစင္စစ္သာျဖစ္မည္တည္း။ အျခားထူးျခားေသာ သတၱဝါမျဖစ္ႏုိ္င္ေခ်။
   ထုိ႔ျပင္ ဇီဝေဗဒအားျဖင့္ၾကည့္လွ်င္ လူသား၏ကုိယ္အဂၤါအစိတ္အပုိင္းမ်ားသည္ အတူတူသာျဖစ္၏။ နီဂရုိးလူမ်ိဴးတြင္လည္း ဆံပင္ ေခါင္း ပါးစပ္ လည္ပင္း မ်က္စိ နား ႏွာေခါင္း ရင္ဘတ္ ဝမ္းဗုိက္ ေက်ာျပင္ ေျခေထာက္ ေျခသည္း လက္သည္း ေမြႊးညွင္း အေသြး အသား အရည္ အူသိမ္ အူမၾကီး အစာအိမ္ အသဲ ေက်ာက္ကပ္စသည့္စသည္ျဖင့္ ၃၂ ေကာ႒ာသ ရွိသလုိ ျမန္မာလူမ်ိဴးတြင္လည္း အတူတူပင္ျဖစ္၏။ အျခားအျခားေသာလူမ်ိဴးမ်ားတြင္လည္း အတူတူပင္ျဖစ္၏။ အသဲခ်င္းလည္း အစားထုိးကုသ၍ရ၏။ ေသြးအစားသြင္း၍ ကုသလွ်င္လည္းရႏုိင္၏။ ဇီဝျဖစ္စဥ္အားျဖင့္ျခားနားျခင္းမရွိပါေခ်။ မ်ိဴးစိတ္ မ်ိဴးႏြယ္အားျဖင့္လုံးဝမျခားနားေပ။ ကြဲျပားေသာ မ်ိဴးစိတ္ မ်ိဴးႏြယ္အမွတ္လကၡဏာမ်ားလည္းမရွိေခ်။ ဆုိလုိသည္မွာ လူသား၏ မူလပဓာနဇီဝကမၼျဖစ္စဥ္ႏွင့္ အဂါၤအစိတ္အပုိင္းတုိ႔သည္ အတူတူသာျဖစ္၏။ ဘာမွကဲြျပားျခားနားျခင္းမရွိ ဟုေျပာလုိရင္းျဖစ္ပါ၏။

          သုိ႔ေသာ္ အျခားေသာ ပုိးေတာင္မာႏွင့္ပုိးဖလံမ်ား၊ ပုရြက္ဆိတ္ႏွင့္ျခေကာင္တုိ႔သည္ ျခားနားၾက၏။ အဘယ့္ေၾကာင့္နည္း။ မ်ိဴးႏြယ္ မ်ိဴးစိတ္ အမွတ္လကၡဏာမ်ား ျခားနားျခင္းေၾကာင့္တည္း။ ထုိ႔ျပင္ ေျခေလးေခ်ာင္း သတၱဝါမ်ားလည္း အခ်င္းခ်င္းျခားနားၾကသလုိ ငွက္မ်ားအခ်င္းခ်င္းလည္းျခားနားၾက၏။ ေျမြအခ်င္းခ်င္းလည္းျခားနားၾကသလုိ ငါးအခ်င္းခ်င္းလည္း ျခားနားၾကျပန္၏။ အဘယ့္ေၾကာင့္နည္း။ မ်ိဴးစိတ္မ်ိဴးႏြယ္၏ အမွတ္လကၡဏာကုိက ျခားနားေနေသာေၾကာင့္ပင္တည္း။ လူသားတြင္ မည္သည့္လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္မွ် ဤကဲ့သုိ႔ျခားနားျခင္းမရွိေခ်။ ထုိတိရစၦာန္သတၱဝါတုိ႔သည္ အသံ အျပဳအမူ ေနထုိင္ရွင္သန္ပုံ စားေသာက္ပုံအားလုံးျခားၾက၏။ လူသည္ လူအသံသာထြက္၏။ လူစာစား၏။ လူလုိသာေနထုိင္၏။ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ၊ အရပ္ေဒသ၊ ယဥ္ေက်းမႈစသည္တုိ႔ကြာဟမႈအရ အနိမ့္အျမင့္သာ ကြာေပမည္။ လူမည္းမိန္းမတစ္ေယာက္သည္ ကုိယ္ဝန္ေဆာင္၍သားဖြားသလုိ လူျဖဴမိန္းမတစ္ေယာက္သည္လည္း ကုိယ္ဝန္ေဆာင္၍သာ သားဖြား၏။ ထုိ႔ေၾကာင့္ မႏုႆေဗဒႏွင့္ ဇီဝေဗဒရႈေထာင့္အရ ဘာမ်ားကြာျခားပါသနည္း။ အရာရာအတူတူသာျဖစ္၏။

    ထုိ႔ျပင္ ဗုဒၶေခတ္မတုိင္မီမွစ၍ ယေန႔ေခတ္တုိင္ေအာင္ အိႏၵိယတြင္ ဇာတ္စံနစ္က်င့္သုံးမႈသည္ ရွိေသး၏။ ဟိႏၵဴဘာသာၾကီးစုိးေသာ အိႏၵိယတြင္ ဟိႏၵဴဘာသာရွိေနသ၍ ဇာတ္စံနစ္သည္ဆက္လက္ရွိေနမည္သာျဖစ္၏။ အဘယ့္ေၾကာင့္နည္း။ ဟိႏၵဴဘာသာသည္ လူတန္းစားခြဲျခား၍ တည္ေဆာက္ထားေသာေၾကာင့္ပင္တည္း။ ျဗဟၼဏ (ပုဏၰား)မ်ိဴးဇာတ္၊ ခတၱိယ မင္းမ်ိဴးဇာတ္၊ ေဝႆ ကုန္္သည္မ်ိဴးရုိးဇာတ္ႏွင့္ သုဒၶ သူဆင္းရဲ ေက်ာ္မြဲဇာတ္ဟူ၍ ေလးမ်ိဴးပုိင္းျခားကာ လူမႈအဖြဲ႔အစည္းကုိ တည္ေဆာက္ထား၏။ ထုိမ်ိဴးဇာတ္ေလးမ်ိဴးတြင္ ပုဏၰားမ်ိဴးဇာတ္သည္ အျမဲတန္းျမင့္ျမတ္၏။ မည္သည့္မေကာင္းမႈကုိက်ဴးလြန္သည္ျဖစ္ေစ၊ မည္သည့္ ဥပေဒကုိခ်ိဴးေဖာက္သည္ျဖစ္ေစ သူသည္ျမင့္ျမတ္သူ အျဖစ္မွ ေလွ်ာက်သြားျခင္းအလ်ဥ္းမရွိေခ်။ အေၾကာင္းကား သူသည္ ထာဝရဘုရား ျဗဟၼာၾကီး၏ အာခံတြင္းမွ စတင္ေမြးဖြားလာသည့္ မ်ိဴးႏြယ္ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္တည္း။ တစ္ဖန္ အနိမ္႔ဆုံးဇာတ္ျဖစ္သည့္ သုဒၶဟုေခၚေသာ သူဆင္းရဲဇာတ္သည္ အျမဲတန္းယုတ္ညံ့၏။ ေအာက္တန္း ေနာက္တန္းက်၏။ မည့္သုိ႔ေသာ အက်င့္ေကာင္းကုိက်င့္သည္ျဖစ္ေစ၊ မည္သည့္ဥပေဒကုိမွ်မခ်ိဴးေဖါက္ေသာ ႏုိင္ငံသားေကာင္းျဖစ္ေနသည္ျဖစ္ေစ သူသည္ ယုံည့ံသူသာတည္း။ နိမ့္က်သူသာတည္း။ အေၾကာင္းမွာ သူသည္ ထာဝရဘုရား ျဗဟၼာၾကီး၏ ေျခဖမုိးမွစတင္ေမြးဖြားလာသည့္ မ်ိဴးႏြယ္ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္တည္း။ ထုိ႔ေၾကာင့္ သုဒၶဇာတ္တုိ႔သည္ အေပၚလႊာ ဇာတ္သုံးမ်ိဴးတုိ႔၏ အျမဲတန္းအဖိႏွိပ္ခံလူတန္းစား အလုပ္အေကြ်းလူတန္းစားျဖစ္ေနေလေတာ့၏။ ယေန႔ေခတ္ အိႏၵိယသုိ႔ ဘုရားဖူးေရာက္ဖူးသူမ်ား သိၾကေပမည္။ ရာဇျဂိဳဟ္ျမိဳ႔ သတၱပဏၰိေတာင္ေျခတြင္ ဇာတ္ျမင့္မ်ားေရခ်ိဴး သြားတုိက္ အဝတ္ေလွ်ာ္၍ က်လာေသာေရကုိ ဇာတ္လတ္အဆင့္ရွိသူမ်ားက ခ်ိဴးၾကရ ေလွ်ာ္ဖြတ္ၾကရ သြားတုိက္ၾကရ၏။ တစ္ဖန္ ထုိဇာတ္လတ္မ်ား ေရခ်ိဴးဖြတ္ေလွ်ာ္ျပီးမွ က်လာေသာ ညစ္ေထးေနေသာ ေရမ်ားကုိသာ ဇာတ္နိမ့္မ်ားက ေလွ်ာ္ဖြတ္ၾက ေရခ်ိဴးၾက သြားတုိက္ၾကရ၏။ ဒီမုိကေရစီႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးျပည့္ဝေသာ ကမၻာ့အၾကီးဆုံး ဒီမုိကေရစီႏုိင္ငံေတာ္ၾကီးဟု က်ယ္ေလာင္စြာ ေၾကြးေၾကာ္ဂုဏ္ယူေနေသာ္လည္း ဘာသာတရား၏ တည္ေဆာက္ပုံသြင္းထားေသာ ဥပေဒႏွင့္ထုံးတမ္းစဥ္လာအရ လူလူခ်င္းခြဲျခားမႈကား ၾကီးမားလွေလစြ။ ေနာင္ ဘယ္ေခတ္ ဘယ္အခါတုိင္ေအာင္ ႏွစ္သန္းေပါင္းဘယ္ေလာက္မ်ား ခြဲျခားဆက္ဆံကာ ဆက္လက္ဖိႏွိပ္ခံၾကရဦးမည္လည္းမသိ။ အလြန္ဝမ္းနည္းစရာေကာင္းေသာ လူမႈအဖြဲ႔အစည္းၾကီးျဖစ္ေပသည္။

     အမွန္စင္စစ္ ဇာတ္ျမင့္သူႏွင့္ ဇာတ္နိမ့္သူတုိ႔ တူညီေသာ ထင္းတစ္ေခ်ာင္းကုိ မီးရႈိ႔လွ်င္လည္း ထုိမီး၏ အပူရွိန္ႏွင့္ အေရာင္အလင္းသည္ အတူတူပင္ျဖစ္ေပမည္။ ထုိ႔အတူ တူညီေသာ ျမစ္တစ္ခုဝယ္ တူညီေသာ ဆပ္ျပာကုိတုိက္၍ ေရခ်ိဴးၾကလွ်င္ ထုိေရႏွင့္ဆပ္ျပာသည္ အတူတူပင္ ေျပာင္စင္ေစလိမ့္မည္တည္း။ ဇာတ္ျမင့္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ပုိ၍လွပေစမည္မဟုတ္ေပ။ သုိ႔ျဖစ္၍ အရာရာသည္ လူသားအတြက္ တစ္ေျပးညီသာျဖစ္၏။ သုိ႔ေသာ္ သက္ဆုိင္သူတုိ႔၏ အရည္အခ်င္းအလုိက္ ျခားနားမႈေတာ့ရွိ၏။ အရည္အခ်င္းကြဲျပားမႈေၾကာင့္ လူတန္းစားကြဲျပားမႈကုိေတာ့ လုံးဝ ဇြတ္အတင္း ညွိ၍ မရႏုိင္ပါေခ်။ အဘယ့္ေၾကာင့္နည္း။ လူ႔အခြင့္အေရးဟူသည္ အရည္အခ်င္းေပၚမွာသာ မူတည္ေသာေၾကာင့္တည္း။ အရည္အခ်င္းျမင့္သူသည္ အဆင့္အတန္းျမင့္မည္ျဖစ္သလုိ အရည္အခ်င္းနိမ့္ပါကလည္း အဆင့္အတန္းနိမ့္ေပမည္။ သုိ႔ဆုိလွ်င္ ထုိအရည္အခ်င္းဟူသည္ အဘယ္နည္း။

ဗုဒၶဓမၼႏွင့္လူ႔အခြင့္အေရး (၁၀) ျဗဟၼစုိရ္တရားကုိ လူ႔အခြင့္အေရးျဖင့္ခ်ဥ္းကပ္ျခင္း (ခ)

ျဗဟၼစုိရ္တရားေလးပါးတြင္ ေမတၱာအေၾကာင္းကုိ အပုိင္း (က)တြင္ မိမိစြမ္းႏိုင္သမွ်စုစည္းတင္ျပခဲ့ပါသည္။ ယခုအပုိင္း (ခ)တြင္ ၾကြင္းက်န္သည့္ ကရုဏာ မုဒိတာႏွင့္ ဥေပကၡာအေၾကာင္းတုိ႔ကုိ စြမ္းသမွ်တင္ျပပါမည္။ ကရုဏာဟူေသာ ေဝါဟာရကုိ အဂၤလိပ္ဘာသာျပန္သည့္အခါ Compassion ဟုဘာသာျပန္ၾက၏။ ေအာက္စဖုိ႔ဒ္အဘိဓာန္တြင္ Compassion ကုိဤသုိ႔ဖြင့္ဆုိထား၏။ Compassion: pity for the sufferings of others, making one want to help them: be filled with compassion.  A feeling of deep sympathy and sorrow for another who is stricken by misfortune, accompanied by a strong desire to alleviate the suffering. Compassion: a deep awareness of and sympathy for another suffering.  Humane quality of understanding the suffering of others and wanting to do something about it. Definition of compassion: sympathetic consciousness of others' distress together with desire to alleviate it.
  ဤဖြင့္ဆုိခ်က္၏ဆုိလုိရင္းမွာ ကရုဏာဟူသည္ ကံဆုိးမုိးေမွာင္က်ေန၍ အတိဒုကၡေရာက္ေနေသာ သူအား ထုိဒုကၡမွကယ္တင္ေပးလုိေသာ ျပင္းျပသည့္ဆႏၵ၊ ဒုကၡေရာက္ေနသူအား နစ္နစ္ေနာေနာစိတ္ပူပန္၍ လူသားဆန္စြာ ေလးေလးနက္နက္သနားၾကင္နာမႈ ဟူ၍ျဖစ္၏။
           
            ထုိ႔ျပင္ Compassion ႏွင့္ပတ္သက္၍ အျခားေသာဖြင့္ဆုိခ်က္မွာဤသုိ႔။
   Compassion need not be cultivated or developed - it is naturally present. Cultivated compassion is lifeless compared to the potent energy of innate altruism of that is available to everyone. True compassion is not about pity, yet feels everything deeply and responds to everything completely. Natural compassion fuels our responses with beneficial action, skillful means and heart connection with no need for contrivance.
   အဓိပၸါယ္မွာ ကရုဏာကုိတမင္ပြါးမ်ားဘုိ႔မလုိအပ္။ ၎သည္ သဘာဝလက္ေဆာင္တစ္ခုျဖစ္၏။ တမင္ပြါးမ်ားထားေသာ ကရုဏာသည္ လူတုိင္း၌ရွိေသာ ကုိယ္က်ိဴးမငဲ့ေသာ မူလစိတ္စြမ္းအင္ေလာက္ အသက္မဝင္။ စစ္မွန္ေသာကရုဏာသည္ သနားျခင္းသက္သက္မွ်သာမဟုတ္၊ အရာရာကုိနစ္နစ္ေနာေနာခံစား၍ ျပည့္ျပည့္ဝဝ တုန္႔ျပန္ေဆာင္ရြက္တတ္၏။ ထု႔ိျပင္ သဘာဝမူရင္းကရုဏာသည္ လုပ္ၾကံဖန္တီးမႈအလ်ဥ္းမရွိဘဲ ေကာင္းက်ိဴးျဖစ္ထြန္းေစေသာ လုပ္ရပ္မ်ား၊ ကြ်မ္းက်င္လိမၼာေသာ နည္းလမ္းမ်ားႏွင့္ ျဖဳဴစင္ေသာ ႏွလုံးသားတုိ႔ျဖင့္ မိမိတုိ႔၏ တုန္႔ျပန္ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကုိ အင္အားျပည့္ေစ၏ ဟူသတည္း။
  အထက္ပါဖြင့္ဆုိခ်က္ႏွစ္ခုတြင္ ေအာက္စဖုိ႔အဘိဓာန္၏ ဖြင့္ဆုိခ်က္သည္ မူရင္းကရုဏာပုဒ္၏ အဓိပၸါယ္ႏွင့္ အလွမ္းေဝးေန၏။ ဒုတိယဖြင့္ဆုိခ်က္သည္ အေတာ္အတန္နီးစပ္၏။ မူရင္းကရုဏာဟူေသာ စကားလုံး၏အဓိပၸါယ္မွာ  ေသာကဗ်ာပါဒအပူမီးမ်ားလုံးဝမရွိဘဲ တည္ျငိမ္ေအးခ်မ္းစြာ သတၱဝါတုိ႔၏ ဆင္းရဲဒုကၡကုိ ပယ္ေဖ်ာက္ကယ္တင္ေပးလုိေသာ ေလးနက္ျမင့္ျမတ္ၾကီးမားေသာ စိတ္စြမ္းအင္ျဖစ္၏။ ဥပမာဆုိပါစုိ႔။ အသင္သည္ လူတစ္ေယာက္ကုိ သနား၏။ သူ႔အတြက္ စိိတ္ပူပန္မႈေသာကလဲျဖစ္၍ ေအးျငိမ္းမႈမရ။ ဤအေျခအေန ဤစိတ္ထားမ်ိဴးကုိ ကရုဏာအစစ္ဟုမဆုိရ။ ကရုဏာအတုသာဆုိရ၏။ အမွန္စင္စစ္ အသင္သည္ လူတစ္ေယာက္ဆင္းရဲဒုကၡေရာက္ေနသည္ကုိ သနား၏။ ထုိသနားျခင္းသည္ ထုိသူအတြက္ စိတ္ပူပန္မႈ၊ ပင္ပန္းမႈ၊ နာက်င္မႈအလ်ဥ္းမရွိ၊ သုိ႔ေသာ္ အေလးထား၏။ တန္ဘုိးထား၏။ အလြန္ၾကင္နာသနား၏။ ၾကည္၏။ ျငိမ္း၏။ ေအးခ်မ္း၏။ ျပည့္ဝ၏။ အသိဥာဏ္ပညာပါ၏။ ထုိအဓိပၸါယ္မ်ားပါဝင္ေသာ စိတ္ထားမ်ိဴးျဖင့္ တစ္စုံတစ္ရာေသာ ေကာင္းက်ိဴးမ်ားျဖစ္ေျမာက္သည္အထိ စြန္႔လႊတ္အနစ္နာခံကာ ကူညီေဆာင္ရြက္၏။ ကယ္ဆယ္ေပး၏။ ဤသည့္စိတ္ဓာတ္ႏွင့္လုပ္ရပ္ႏွစ္မ်ိဴးပါဝင္မႈကုိသာ ကရုဏာဟုေခၚဆုိ၏။
  
       တတိယေျမာက္ ျဗဟၼစုိရ္တရားသည္ မုဒိတာျဖစ္၏။ ဤမုဒိတာသည္ သူမ်ားၾကီးပြါးေအာင္ျမင္သည္ကုိ မနာလုိိျခင္းႏွင့္ မိမိ၏ ပုိင္ဆုိင္မႈႏွင့္ေအာင္ျမင္မႈမွန္သမွ်ကုိ သူတပါးအားမွ်ေဝမေပးလုိသည့္ ဝန္တုိျခင္းသေဘာတရားတုိ႔၏ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္၏။ သူတပါးၾကီးပြါးေအာင္ျမင္သည္ကုိ ဝမ္းေျမာက္တတ္သည့္သေဘာ ေက်နပ္တတ္သည့္သေဘာပင္ျဖစ္၏။ မိမိ၏မိသားစု မိမိႏွင့္နီးစပ္သူျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္မဟုတ္မူဘဲ အားလုံးအေပၚဝယ္ ၾကီးပြါးေရး ေအာင္ျမင္ေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ ဝမ္းေျမာက္တတ္၏။ မိမိ၏ရန္သူ ဆန္႔က်င္ဘက္သေဘာထားရွိသူတုိ႔ အေပၚေသာ္မွ ဝမ္းေျမာက္ႏုိင္ ေက်နပ္ႏုိင္၏။ ျမင့္ျမတ္လွေခ်၏တကား။
       စတုတၳေျမာက္ ျဗဟၼစုိရ္တရားသည္ ဥေပကၡာျဖစ္၏။ ဥေပကၡာ၏ သေဘာသည္ ေအာင္ျမင္ျခင္းေၾကာင့္လည္းဝမ္းမေျမာက္၊ က်ရႈံးျခင္းေၾကာင့္လည္း ဝမ္းမနဲ၊ စိတ္မခ်မ္းမသာမျဖစ္၊ တည္ျငိမ္တည့္မတ္ျခင္းသေဘာရွိ၏။ ေလာက၏ အမ်ိဴးမ်ိဴးေသာ ျဖစ္ရပ္လုပ္ရပ္တုိ႔ျဖင့္ ေျခာက္တုိင္းလည္းမေၾကာက္၊ ေျမွာက္တုိင္းလည္း မေျမာက္မူဘဲ မူလသေဘာသဘာဝအတုိင္း အရွိကုိအရွိအတုိင္း တည္ျငိမ္တည့္မတ္စြာနားလည္ခံစားတတ္ျခင္းသေဘာပင္တည္း။ ေလာက၏ ေကာင္းေကာင္းဆုိးဆုိး အမ်ိဴးမ်ိဴးေသာ ေလာကဓံတုိ႔ကုိ သဘာဝအတုိင္းရႈျမင္ခံစားနားလည္၍ တည္ျငိမ္ ရင့္က်က္ တည့္မတ္စြာ ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္အားထုုတ္ျခင္းသေဘာပင္ျဖစ္၏။  အထင္ရွားဆုံးေသာ သာဓကကုိဆုိရလွ်င္ ေဒဝဒတ္သည္ ျမတ္ဗုဒၶအေပၚဝယ္ အမ်ိဴးမ်ိဴးမေကာင္းၾကံကာ လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္သည္အထိ အတင့္ရဲခဲ့၏။ သုိ႔ေသာ္ ျမတ္ဗုဒၶသည္ ေဒဝဒတ္အေပၚဝယ္ ေဒါသလည္းမျဖစ္၊ ေက်ာခုိင္းပစ္ထားျခင္းလည္းမဟုတ္၊ ေဒဝဒတ္ႏွင့္ပတ္သက္၍ ေဟာစရာရွိက အရွိအတုိင္း မူလသဘာဝအတုိင္း သိရွိနားလည္ေအာင္ ေကာင္းက်ိဴးျဖစ္ထြန္းေအာင္ဆက္လက္၍ ေဟာေျပာ၏။  ရွင္းစရာရွိပါက ရွင္း၏။ ငါ့စကားကုိ နားမေထာင္သူ ငါ့ကုိမေကာင္းၾကံသူဟူ၍ ေဒါသအာဃာတစိတ္ထား၊ မလုိလားေသာစိတ္ထားတုိ႔ျဖင့္ ပစ္ပယ္လုိက္ျခင္းမဟုတ္။ ေက်ာခုိင္းလုိက္ျခင္းမဟုတ္ေပ။  သုိ႔ေသာ္ေလာကလူအမ်ားသည္ကား မိမိသေဘာႏွင့္မတုိက္ဆုိင္တုိင္း လုံးဝမဆက္ဆံ မကူညီေတာ့ဘဲ အေရးမထားေတာ့ဘဲ ေက်ာခုိင္းလုိက္ျခင္း ပစ္ပယ္လုိက္ျခင္းကုိ ဥေပကၡာဟု ထင္မွတ္မွားေနၾက၏။  အလြန္သတိထားရမည့္အခ်က္ပင္တည္း။  ထုိ႔ေၾကာင့္ ဥေပကၡာဟူသည္ ေဒါသေၾကာင့္ပစ္ပယ္ ေက်ာခုိင္းလုိက္ျခင္းလည္းမဟုတ္၊ ခ်စ္ခင္ျခင္းေၾကာင့္လဲ ပုိ၍ေၾကာင့္ၾကစုိက္ျခင္းမဟုတ္ဘဲ ျဖစ္စဥ္ျဖစ္ရပ္တုိ႔၏ မူလသေဘာသဘာဝကုိ အရွိအတုိင္းခံစားနည္းလည္ကာ ေကာင္းက်ိဴးျဖစ္ထြန္းေအာင္ လုပ္သင့္သည္တုိ႔ကုိ အေလးအနက္ထားလွ်က္ ေအးေဆး တည္ျငိမ္ တည့္မတ္စြာ ဆက္လက္ၾကိဴးစားလုပ္ေဆာင္တတ္သည့္သေဘာပင္ျဖစ္ပါ၏။ 
 
           ကုိင္းအသင္စာရႈသူ အသင္သည္ ေမတၱာ ကရုဏာ မုဒိတာ ဥေပကၡာဟူေသာ ျဗဟၼဝိဟာရတရားေခၚသည့္ ျဗဟၼစုိရ္တရားတုိ႔၏ အဓိပၸါယ္ကုိ ယခုသိေပျပီ။ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရးေၾကျငာစာတမ္းပါ စာပုိဒ္ သုံးဆယ္ (၃၀) လုံးကုိလည္း သိျပီ။ ထုိစာပုိဒ္ (၃၀) လုံးသည္ ျဗဟၼစုိရ္တရားေလးပါးေလာက္ မက်ယ္ျပန္႔ မေလးနက္ေၾကာင္းကုိလည္း အသင္နားလည္ေလျပီ။ ထုိ႔ျပင္ဤျဗဟၼစုိရ္တရားမ်ားသည္ ႏုိင္ငံနယ္နိမိတ္ ကုိလည္းေက်ာ္လြန္ကာ စၾကာဝဠာအားလုံးသုိ႔လည္းျပန္ႏွ႔႔ံပါဝင္ေၾကာင္းကုိလည္း အသင္ရိပ္စားမိေပျပီ။  ကုလသမဂၢတြင္ ကမၻာႏွင့္ခ်ီ၍ ကမၻာသူကမၻာသားမ်ားအတြက္ဟုဆုိကာေဆြးေႏြးေျပာဆုိေနၾကေသာ လူ႔အခြင့္အေရးျပႆနာမ်ားကုိ ဤျဗဟၼစုိရ္ေလးပါးျဖင့္အသက္သြင္းေျဖရွင္းလုိက္ပါက လုံးဝျပီးျပတ္ေျပျငိမ္းသြားမည္သာတည္း။ အမွန္စင္စစ္ ျမတ္ဗုဒၶေဖၚထုတ္ရွင္းျပေတာ္မူခဲ့ေသာ  ဤျဗဟၼစုိရ္တရားမ်ားသည္ စၾကာဝဠာ၏ မည္သည့္ဥပေဒ မည္သည့္စည္ကမ္း နည္းလမ္းထက္မဆုိ သာလြန္ျမင့္ျမတ္လွ၏။ အမွန္စင္စစ္ ဤျဗဟၼစုိရ္တရားသည္ Natural discipline, natural law which was discoveries which was formulated by the Buddha for all beings in the world ဟုဆုိရမည္ျဖစ္၏။  ဤျဗဟၼစုိရ္တရားတုိ႔ကုိသာ က်င့္သုံးႏုိင္ပါက လူ႔အခြင့္အေရးျပႆနာသာမက အျခားမည္သည့္ျပႆနာမဆုိ ေျဖရွင္းႏုိင္၏။ ျငိမ္းေအးႏုိင္ပါ၏။ ကုလသမဂၢစားပြဲဝုိင္းတြင္လည္းေကာင္း လူမႈအဖြဲ႔အစည္း အသီးသီးတြင္လည္းေကာင္း မိသားစုတုိင္းတြင္လည္းေကာင္း လူတစ္ဦးခ်င္းစီတြင္လည္းေကာင္း ဤျဗဟၼစုိရ္တရားမ်ားအသက္သြင္းေပးဘုိ႔လုိအပ္ပါ၏။ ဤတရားမ်ားအသက္မဝင္သ၍ ဤကမၻာသည္ဘယ္ေသာခါမွ် ျပႆနာျငိမ္းမည္မဟုတ္ေပ။ ဤတရားမ်ား အသက္ဝင္ေလေလ ဤကမၻာၾကီး ျငိမ္းေအးေလေလ၊ ဤတရားမ်ား အသက္မဲ့ေလေလ ဤကမၻာၾကီး ဆူပြက္ေလေလသာျဖစ္ေနမည္တည္း။ သုိ႔ျဖစ္၍ ဤျဗဟၼစုိရ္တရားမ်ား အသက္ဝင္ကာ ဤကမၻာၾကီး ေအးခ်မ္းပါေစဟု ေမတၱာျဗဟၼစုိရ္အသက္သြင္းလုိက္ပါ၏။